logopeda PDF Drukuj Email
GODZINY PRACY LOGOPEDY SZKOLNEGO MGR DOROTY CZARNY-KONIECZNY:

Poniedziałek

11.40- 12.25 – kl I a

12.25-12.45- zajęcia indywidualne

12.45- 13.30- kl I c

13.35-14.20- kl I-III łącz.2/2

12.25-15.10 – kl I-III łącz 1/2 

15.10-15.45- zajęcia indywidualne


Wtorek

8.00- 8.45- kl I-III łącz. 1/2

8.45- 9.40 – kl „0” 9 h

9.40-10.25- kl II a

10.35- 11.40 – kl „0” 5 h

11.40-12.25- kl IV- VI łącz. 1/2

12.25-15.40- zajęcia indywidualne

Środa

8.00- 8.45 – kl łącz IV-VI łącz. 1/2 

8.50- 9.35 – kl II c

Czwartek

8.50- 9.35 – kl III b

9.35- 10.00- kl „0” 9 h

16.00- 17.30- zajęcia indywidualne

Piątek

11.40- 12.25- kl IV-VI łącz 2/2 

12.25- 13.30- kl I b

13.35- 14.20- kl I-III łącz 2/2 

14.25- 15.10- kl IV-VI łącz 2/2

15.10- 15.45- zajęcia indywidualne

 

Logopeda - to specjalista zajmujący się diagnozowaniem poziomu rozwoju mowy, stymulacją , profilaktyką oraz terapią w zakresie zaburzeń mowy.

Wśród zadań logopedy szkolnego należy wyróżnić następujące podpunkty:

- rozpoznawanie trudności językowych uczniów

- dbałość o kulturę słowa

- kształtowanie starannej, poprawnej wymowy

- doskonalenie umiejętności komunikacyjnych

- pomoc w przezwyciężaniu trudności związanych z mówieniem, czytaniem i pisaniem

- podejmowanie działań profilaktycznych  zapobiegających powstawaniu zaburzeń komunikacji językowej

- wspomaganie nauczycieli w działaniach wychowawczo-dydaktycznych

 poprzez podnoszenie ich wiedzy na temat skutków zaburzeń komunikacji

 - pomoc rodzicom - udzielanie porad i wskazówek

 
 Zgodnie z powyższymi zadaniami w miesiącu wrześniu rok rocznie są przeprowadzane logopedyczne badania przesiewowe wśród uczniów klasy zerowej i klas pierwszych.
Celem badań jest wyłonienie dzieci wymagających opieki logopedycznej i włączenie ich do terapii logopedycznej. Na zajęcia terapii logopedycznej uczęszczają również uczniowie, z wieloma deficytami rozwojowymi, a także Ci, którzy posiadają opinie z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej z zaleceniem zajęć logopedycznych. Także uczniowie, których wada wymowy w sposób istotny wpływa na naukę czytania i pisania oraz uczniowie z ryzyka dysleksji i dysleksją rozwojową są objęci pomocą logopedyczną. Badanie logopedyczne, polega na orientacyjnym badaniu słuchu mownego i fonemowego, badaniu sprawności artykulatorów, badaniu płynności i prozodii mowy (akcent, intonacja, rytm mowy), badaniu nadawania i rozumienia mowy, badaniu funkcji połykowej i oddechowej oraz badaniu budowy aparatu artykulacyjnego (zgryz, wędzidełko podjęzykowe, podniebienie). W razie potrzeby logopeda kieruje dziecko na dodatkowe badania specjalistyczne (laryngologiczne,
ortodontyczne, foniatryczne, psychologiczne). Zajęcia prowadzone są indywidualnie bądź w małych grupach w zależności od rodzaju i stopnia nasilenia danej wady lub zaburzenia. Przebiegają one zgodnie z programem terapii logopedycznej. Metody pracy, pomoce i środki dostosowywane są do indywidualnych potrzeb i możliwości psychofizycznych konkretnego dziecka. Czas trwania terapii oraz jej efektywność zależy od rodzaju i stopnia zaburzenia, sprawności intelektualnej dziecka, budowy i sprawności aparatu artykulacyjnego, a przede wszystkim od współpracy terapeuty z rodzicami.
 

Etapy rozwoju mowy dziecka

Rozwój mowy możemy podzielić na cztery okresy:

I okres: melodii
Trwa od urodzenia do 1 roku życia. Pierwszy krzyk dziecka jest oznaką jego życiowej aktywności, ale również potwierdzeniem funkcjonowania narządów mowy. Początkowo dziecko komunikuje się z otoczeniem za pomocą krzyku. Matka dość szybko uczy się odczytywać potrzeby dziecka po rodzaju krzyku. Może on sygnalizować dyskomfort spowodowany mokrą pieluszką, głód, zmęczenie, przegrzanie, ból a także pragnienie kontaktu z matką. W miarę nabywania doświadczeń dziecko zaczyna kojarzyć krzyk z przywołaniem bliskiej osoby, a w ten sposób opanowuje pierwszą formę komunikowania się ze światem dorosłych. W 2 - 3 miesiącu życia dziecko głuży, czyli wydaje specyficzne dźwięki o przypadkowym miejscu artykulacji, które nie mieszczą się w systemie fonologicznym języka. Brzmią jak gli, tli, kli, gla, bli, ebw itp. Głużenie u dzieci jest oznaką dobrego samopoczucia, początkowo ma charakter samorzutny a następnie pojawia się już jako reakcja na widok bliskiej osoby. Około 6 miesiąca życia dziecko zaczyna gaworzyć, czyli powtarzać dźwięki zasłyszane z otoczenia. Jest to duży krok na drodze rozwoju mowy. Wielką radość sprawia dziecku parskanie, prychanie, powtarzanie szeregu sylab: ma - ma..., ba - ba..., ta - ta..., la - la... Sylaby te nie mają jeszcze dla dziecka konkretnego znaczenia. Gaworzenie dostarcza dziecku nowych wrażeń słuchowych, dzięki którym przekonuje się, że odpowiednie ułożenie narządów mowy powoduje wydawanie odpowiednich dźwięków. Trzecia faza okresu melodii pojawiająca się około 10 miesiąca życia to echolalia. W okresie tym dziecko przejawia tendencję do powtarzania własnych i zasłyszanych słów, które doskonali metodą prób i błędów. Kojarzenie wielokrotnie powtarzanych dźwięków ze wskazywaniem odpowiedniej osoby lub przedmiotu prowadzi do wypowiadania ze zrozumieniem pierwszych słów: mama, tata, baba, lala. Umiejętność tą zdobywa dziecko około 1 roku życia. W słowniku dziecka możemy już zaobserwować samogłoski a, o, u, e, y, i oraz spółgłoski m, p,

II okres: wyrazu
Przypada na drugi rok życia dziecka. Burzliwy rozwój ruchowy dziecka w tym czasie pozwala na intensywne poznawanie otaczającego świata, nazywanie interesujących go przedmiotów i odkrywanie ich cech. Maluch rozumie o wiele więcej słów, wyrażeń i zdań niż jest w stanie samodzielnie wypowiedzieć (mówimy wtedy o słowniku biernym). W okresie tym obok istniejących już samogłosek w mowie dziecka doskonali się artykulacja spółgłosek: m, p, b, m, t, d, n, k, ś, ć czasem ź, dź. Pozostałe głoski zastępowane są łatwiejszymi o zbliżonym miejscu artykulacji. Charakterystyczną cechą wymowy dziecka
w tym okresie jest upraszczanie budowy słów przez określanie nazwy wyrazu jego pierwszą lub ostatnią sylabą (np. miś - mi, daj - da, jeszcze - esce, zobacz - ać, kwiaty - katy, pomidor - midol).

III okres: zdania
Przypada między drugim a trzecim rokiem życia. Jest to czas budowania zdań. Początkowo są to zdania proste, złożone z dwóch lub trzech wyrazów i stopniowo przechodzą w wypowiedzi dłuższe, cztero i pięcio wyrazowe. Charakterystycznym zjawiskiem w tym czasie jest poprawianie mowy dorosłych, którzy chcąc przypodobać się dziecku mówią do niego spieszczoną mową. Świadczy to o różnicowaniu słuchowym prawidłowej i nieprawidłowej wymowy słów znanych dziecku, co jest wyraźnym symptomem rozwoju słuchu fonematycznego. Dziecko jeszcze nie potrafi poprawnie wymawiać wszystkich głosek , ale słyszy błędy w wypowiedzi i poprawia ją: nie mówi się zeka, tylko rzeka. W tym okresie wypowiada już prawidłowo spółgłoski: p, b, m, f, w, k, g, h, t, d, n, l oraz samogłoski ustne a, o, u, e, y, i, a czasem nosowe: ą, ę. Pod koniec tego okresu pojawia się s, z, c, dz, które wcześniej były zastępowane przez ś, ź, ć, dź. Wymienione głoski nie zawsze są pełnowartościowe, ze względu na małą sprawność narządów artykulacyjnych. Zwłaszcza w trudniejszych zestawieniach, bywają zastępowane głoskami łatwiejszymi o zbliżonym miejscu artykulacji. Mowa dziecka staje się zrozumiała już nie tylko dla najbliższegootoczenia.

IV okres: swoistej mowy dziecięcej
Przypada na okres przedszkolny, a więc między trzecim, a siódmym rokiem życia. W dalszym ciągu wzbogacany jest zasób słownictwa, rozwijana umiejętność budowania zdań złożonych, następuje dalszy rozwój artykulacyjny. 3-latek powinien już wymawiać wszystkie samogłoski ustne i nosowe, chociaż w wymowie może jeszcze zamieniać a-o, e-a, i-y. Powinien również wypowiadać spółgłoski: p, b, m, f, w, ś, ź, ć, dź, ń, k, g, h, t, d, n, l, ł, j. W tym wieku pojawiają się głoski s, z, c, dz. Chociaż dużo głosek umie już dziecko wypowiedzieć poprawnie w izolacji, w mowie potocznej zastępuje je łatwiejszymi. Najczęściej s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż są zastępowane przez zmiękczone odpowiedniki: ś, ź, ć, dź; r wymawiane jest jako l bądź j, zamiast f występuje h. Typowe zmiany językowe występujące u 3 latków (które mogą się utrzymywać jeszcze do
5 roku życia) to:
- opuszczanie sylaby początkowej lub końcowej (zupa pomidorowa = zupa midolowa, lokomotywa = komotywa, porasol = palas)
- przestawianie głosek (elementarz = emelemtasz, ławka = wałka)
- tworzenie nowych wyrazów na podstawie dwóch (zadzwonić + telefonować = zatelefonić)
- tworzenie nowych wyrazów na podstawie ich funkcji (żelazko = prasowaczka, fontanna = tryskawica, nabiorę na widelec = zawidelcuję)

Według badań przeprowadzonych przez T. Bartkowską zaledwie 2,9% dzieci w tym okresie mówi poprawnie w stosunku do właściwej formy mowy dorosłych. Dziecko 4-letnie powinno już wymawiać w mowie potocznej s, z, c, dz. Często między 4 a 5 rokiem życia pojawia się głoska r, a jej opanowanie jest dla dziecka takim sukcesem, że nadużywa jej zamieniając l w r np. lalka = rarka, korale = korare. Jest to typowy objaw hiperpoprawności, z którego dziecko samoczynnie wyrasta. Głoski sz, ż, cz, dż są zastępowane przez s, z, c, dz lub ś, ź, ć, dź i jest to seplenienie fizjologiczne. Tylko 5% dzieci w tym wieku mówi całkiem poprawnie. Mowa dziecka 5-letniego jest już właściwie zrozumiała. Pojawiają się głoski sz, ż, cz, dż, chociaż w mowie potocznej mogą być jeszcze zamieniane na s, z, c, dz. Głoska r powinna być już wymawiana, ale często pojawia się dopiero w tym okresie. Wg Bartkowskiej 37% dzieci 5-letnich nie wymawia jeszcze głosek najtrudniejszych: sz, ż, cz, dż oraz r. Jest to właściwy moment, aby wspomóc rozwój mowy poprzez ćwiczenia artykulacyjne.  Dziecko 6-letnie powinno mieć już utrwaloną poprawną wymowę wszystkich głosek oraz opanowaną technikę mówienia. Jeśli rozwój mowy jest opóźniony należy niezwłocznie skontaktować się z logopedą.

W oparciu o „Elementy logopedii”
G. Demelowej i A. Zakrzewskiej – Horabik

Przejawy opóźnionego rozwoju mowy

1. Ograniczenie zasobu dźwięków (wynikające z substytucji) przejawiające się w następujący sposób:
- większość głosek zastępowana jest przez t oraz a;
- samogłoski e oraz o są zastępowane przez a (Ela - Ala, Ola - Ala);
- spółgłoski dźwięczne są zastępowane przez ich bezdźwięczne odpowiedniki (np. b - p, d
-  t, bułka - pułka, dom - tom);
- do 5-6 roku życia może wystąpić ograniczony zasób spółgłosek miękkich (np.ś,ź,ć, dź, ń);
- k , g mogą być zastępowane przez t, d lub opuszczane (np. kot - tot, kot - ot);
- spółgłoski dentalizowane mogą być zastępowane przez t lub d (np. sanki - tanki, zapałki
- ujednolicenie realizacji 3 szeregów głosek dentalizowanych poprzez realizowanie tylko jednego z nich (np. ś, ź, ć, dź: szafa - śafa, żaba - źaba;
- głoska ch może być zastępowana przez f lub k (np. chleb - kleb);
- głoska f może być zastępowana h (np. fotel - hotel)
- głoska r przez l lub j (np. ryba - lyba, ryba - jyba )
- głoska l przez j (np. lalka - jajka)
- głoska ł przez w (np. łapa - wapa)
- głoska w przez ł lub h (np. wata - łata ,)
- zdarza się też, że prawie wszystkie spółgłoski są opuszczane, a mowa opiera się na  samogłoskach (np. ocean - oea)


2. Zniekształcanie fonetycznej budowy wyrazów polega na opuszczaniu lub przestawianiu głosek lub sylab w wyrazie. Zaburzeniu temu towarzyszą następujące zjawiska językowe:
- metatezy, czyli przestawki głoskowe lub sylabowe
(np. krokodyl - korkodyl, ławka - wałka);
- elizje - opuszczanie głosek w nagłosie, śródgłosie i wygłosie
(np. lampa - lama, lampa - lapa, kot - ot, kot - ko);
- opuszczanie sylab początkowych (np. kanapa - napa);
- zmniejszanie ilości sylab w wyrazie (np. baloniki - baloki);
- redukcje grup spółgłoskowych (np. szczotka - śotka);
- częściowe lub całkowite ujednolicenie różnych grup spółgłoskowych

Opóźnionemu rozwojowi mowy towarzyszy często agramatyzm oraz zubożenie kategorii wypowiedzi zdaniowej w postaci istniejących równoważników zdań lub zdań prostych.

Dzieci z opóźnionym rozwojem mowy mają słabą pamięć słuchową, wykazują trudności w samodzielnym opowiadaniu uwzględniającym kolejność wydarzeń oraz związki przyczynowo - skutkowe. Przejawiają trudności z nauką wierszy. Przy powtarzaniu zdań  i krótkich wierszyków zaburzeniu ulega szyk wyrazów w zdaniu  i ich formy gramatyczne. Występują problemy z podziałem zdania na wyrazy  i problemy z głoskowaniem.

 
WADY WYMOWY U DZIECI W WIEKU WCZESNOSZKOLNYM

Do wad wymowy nie zaliczamy cech wymowy dziecięcej, wynikającej  z nieukończonego rozwoju  mowy. Wymowę poszczególnych głosek dziecko przyswaja sobie stopniowo i zanim opanuje wszystkie głoski  przechodzi okres  w którym opuszcza niektóre z nich, lub też zastępuje je łatwiejszymi do wymówienia.        

Dyslalia
Największa grupa wad wymowy to dyslalie. Dyslalia jest to nieprawidłowość w wymowie jednej głoski, wielu głosek, a nawet wszystkich lub prawie wszystkich głosek od razu (bełkot).   Mowa jest zatarta, mało zrozumiała lub zupełnie niezrozumiała.
W obrębie dyslalii ( wg Genowefy Demel ) wyróżnia się: seplenienia, rerania, nieprawidłową wymowę głosek k, g, bezdźwięczność  i inne

Seplenienie
Jest to nieprawidłowa wymowa głosek s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, ś, ć, ź, dź. Najczęściej  spotykamy nieprawidłową realizację głosek sz, ż, cz, dż, które są wymawiane jako ś, ź, ć, dź lub s, z, c, dz. Głoski s, z, c, dz mogą być zmiękczane lub wymawiane jako sz, ż, cz.
Jedną z odmian seplenienia jest seplenienie międzyzębowe. Dziecko wymawia  głoski z językiem wysuniętym między zęby. Wada ta nie ustępuje samoistnie i dlatego wiele osób dorosłych, nie leczonych, cierpi na tą wadę. Inną odmianą seplenienia jest seplenienie boczne charakteryzujące się nieprzyjemnym brzmieniem, gdyż artykulacja polega na niesymetrycznym ułożeniu języka. Wyróżnia się również seplenienie wargowo-zębowe, przyzębowe oraz nosowe. Seplenienie powstaje najczęściej w okresie kształtowania się mowy. Przyczyny , które mogą je spowodować:
- nieprawidłowa budowa anatomiczna narządów mowy,
- upośledzony słuch,
- naśladownictwo,
- nieprawidłowy zgryz,
- nieprawidłowość warg i języka,
- choroby górnych dróg oddechowych.

 Reranie
Jest to nieprawidłowa wymowa głoski r. Głoska ta może być wymawiana jako j, l, jako r języczkowe lub zupełnie opuszczana. Głoska r pojawia się stosunkowo późno, około 4 -5 roku życia, czasem dopiero w klasie I. Wymawianie r jako języczkowego, wargowego, gardłowego lub policzkowego wymaga reedukacji, gdyż jest to patologiczna forma artykulacji. Bezpośrednią przyczyną rerania jest niedostateczna sprawność ruchowa języka. Przy wymowie tej głoski język wykonuje drobne ruchy wibracyjne. Jeżeli język jest za gruby, o zbyt mocnym napięciu mięśniowym lub osłabionym, ma krótkie wędzidełko – tych ruchów nie wykona. Dziecko szuka innego zastępczego r.

Do wad artykulacyjnych, które polegają na nieprawidłowej pracy języka zaliczamy również wadliwą wymowę k, g. Głoski te są wymawiane jako t, d, mogą być też opuszczane lub wymawiane ze zwarciem krtaniowym, co przypomina chrząkanie.

Bezdźwięczność
Polega na wymawianiu głosek dźwięcznych bezdźwięcznie tzn. bez drgania wiązadeł głosowych. Przyczyną bezdźwięczności jest zwykle zaburzenie słuchu fonematycznego tzn. nie różnicowanie dźwięków o tym samym miejscu artykulacji.  Bezdźwięcznej wymowie towarzyszy obniżone napięcie  mięśni, a głos jest cichy  i monotonny.

Nosowanie
Występuje, gdy głoski nosowe są wymawiane nieprawidłowo, jako głoski ustne lub odwrotnie- gdy głoski ustne łączą się z rezonansem nosowym. Nosowanie może być zamknięte lub otwarte. Przyczynami nosowania otwartego mogą być np. rozszczepy podniebienia, a zamkniętego, niedrożność jamy nosowo –gardłowej. Warunkiem uzyskania poprawnej wymowy jest zlikwidowanie przyczyny np. leczenie kataru, operacje.
O dyslalii całkowitej – czyli bełkocie, mówimy wtedy, gdy wszystkie lub prawie wszystkie głoski są zniekształcone, lub nieprawidłowo realizowane.

Jąkanie
Odrębna grupa wad wymowy to jąkanie. Jest to jedno z najbardziej przykrych zaburzeń mowy Powstaje ono najczęściej w wieku przedszkolnym, a ujawnia się wtórnie lub powraca w okresie dojrzewania. Jąkający się mówią na wdechu, powtarzając albo pierwszą głoskę ( jąkanie toniczne np. k-k-kot ), lub powtarzając sylaby (jąkanie kloniczne np. ko-ko-kot) .Mowa jąkających się jest wybuchowa lub odwrotnie- monotonna, cicha. W czasie mówienia, zwłaszcza przy jąkaniu tonicznym, mogą występować współruchy np. wydymanie ust, kręcenie głową, tupanie, szarpanie guzików. Proces mówienia u człowieka składa się z szybkich, skoordynowanych ruchów. Przy mówieniu napięcie mięśni jest minimalne.
 U jąkających natomiast napięcie jest bardzo duże i doprowadza do zablokowania głosu. Zaburzony jest rytm i tempo mowy. Niekiedy jąkanie może mieć charakter sytuacyjny np. dziecko nie jąka się  w domu, a tylko w szkole na niektórych lekcjach. Przyczyny jąkania są różnorodne m.in. biologiczne i społeczne. Prawdopodobnie jąkanie nie jest spowodowane przez jeden czynnik, ale przez kompleks czynników.

Kto wspomaga logopedę w jego pracy?

  • Psycholog - określa poziom rozwoju wszystkich funkcji poznawczych i rozległości ewentualnych deficytów
  • Ortodonta - zbada budowę zgryzu i ustali program ewentualnego leczenia (aparat ortodontyczny, ćwiczenia, zabiegi)
  • Laryngolog - zbada budowę jamy ustnej, nosowej, pomoże usunąć przyczyny problemów z oddychaniem (trzeci migdał, skrzywiona przegroda, katar, polipy), podetnie skrócone wędzidełko, zbada słuch
  • Foniatra - zdiagnozuje ewentualne problemy z głosem i ustali rodzaj leczenia

·        Pedagog - bada poziom umiejętności szkolnych dziecka: pisania (ortografia), czytania, rozumienia przeczytanych treści oraz podejmie pracę w celu wyrównania deficytów w zakresie wyżej wymienionych umiejętności

·        Pediatra - służy rodzicowi pomocą, w dotarciu do wszystkich w/w specjalistów
 


Stworzone dzięki Joomla!. Designed by: joomla templates download top famous people Valid XHTML and CSS.